Sahtekar, “Sahte işler yapan, düzmeci, sahteci” anlamına gelen ve Farsçadan dilimize geçmiş olan kelimedir. TCK madde 204 ve 207 kapsamında, sahteciliğin söz konusu olduğu iki ayrı suç hüküm altında alınmıştır: Resmi belgede sahtecilik (m. 204) ve özel belgede sahtecilik (m. 207).
TCK KAPSAMINDA SAHTECİLİK
Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi “resmi belgede sahtecilik” suçu kapsamında cezalandırılırken; bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi ise “özel belgede sahtecilik” suçu kapsamında cezalandırılmaktadır. Genel olarak, sahtecilik suçunun işlenebilmesi için “aldatıcılık” unsuru vuku bulmuş olması gerekmektedir. Zira suç konusu belgenin objektif olarak aldatıcılık sıfatını haiz olmalıdır. Muhatabın kişisel dikkatsizliği veya sübjektif hatası bu suçun işlenebilmesi için yeterli değildir.
FAYDASIZ SAHTECİLİK
Sahtecilik suçu; genelde hukuki/maddi bir çıkar elde etmek veya başka bir suç işleyebilmek için işlenen bir suçtur. Faile bu suçun isnat edilebilmesi için hareket sonucunda hukuki/ekonomik bir yarar elde edilmiş ve bunun sahtecilikle sağlanmış olması gerekmektedir. Bundan mütevellit, içtihatlara ve literatüre “faydasız sahtecilik” kavramı girmiştir.
Mevcut koşullar ile elde edilmesi mümkün olan hukuki yararın, başka bir deyişle sahteciliğe başvurulmadan elde edilebilen sonucun sahtecilik ile elde edilmesi durumunda faydasız sahtecilik söz konusu olmaktadır. Zira sahtecilik suçunun hüküm altına alınmasının nedenlerinden biri de kamu güvenliğidir ancak faydasız sahteciliğin söz konusu olduğu durumlarda kamu güvenliği sarsılmamaktadır. “Faydasız sahtecilikte, sahtecilik eylemi yapılmadan da gerçekleştirilebilecek bir sonuç, bilgisizlik ya da gerekli olduğuna inanılarak sahtecilik suçu işlenmek suretiyle elde edilmek istenmektedir. Faydasız sahtecilikte, evrakta sahtekârlık suçlarının genel ve ortak unsuru olan zarar veya zarar ihtimali yoktur. Dolayısıyla 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu gereğince, gereksiz sahtecilikte suç kastı ne kadar kötü olursa olsun, fail başlı başına cezalandırılmamaktadır.” *
En basit örneğiyle, mevcut sağlık durumu engelli raporu alması için elverişli olan kişinin; bilgisizliği veya raporun yalnızca sahtecilik ile elde edilebileceğine inanması nedeniyle bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde düzenlemiş olması cezalandırılması için tek başına yeterli olmamaktadır. Çünkü elde edilmek istenen hukuki yarar, sahteciliğe başvurulmaksızın da elde edilebilmektedir. Dolayısıyla kişinin bu fiili kamu güvenliğin sarsmamış ve herhangi bir zarar olasılığına da yol açmamıştır.
EMSAL KARARLAR
Yargıtay 11. Ceza Dairesi; 10.11.2021 tarihli 2019/1681 E. 2021/10098 K. sayılı ilamında “…Sanık hakkında; şikayetçi …’in … Özel Fidanlar Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Eğitim Merkezinde çalışmakta iken Milli Eğitim Bakanlığı’nca öğretmen olarak atanması nedeniyle 18.12.2009 tarihli istifa dilekçesi ile eğitim merkezinden ayrıldığı, hizmet birleştirmesi için kuruma başvurduğunda hizmet sürelerinin çakıştığı belirtilerek müştekinin mağduriyet yaşadığı, bu nedenle şikayetçinin özel eğitim merkezine sunduğu istifa dilekçesindeki verilme tarihinin gün kısmındaki 18 rakamının 28 yapılarak tahrif edilmek suretiyle özel belgede sahtecilik suçunu işlediği iddiasıyla açılan kamu davasında; sanığın suç tarihinde kurumda herhangi bir görevinin bulunmadığını savunması ve bu hususun resmi yazışmalar ile doğrulanmış olması karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespiti bakımından; suç tarihinde sanığın … Özel Fidanlar Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Eğitim merkezindeki görevinin resmi ve fiili olarak tereddüte mahal vermeyecek şekilde tespiti ile suça konu istifa dilekçesindeki değişiklik ile kurumsal veya şahsi bir kazancının olup olmadığı, eylemin faydasız sahtecilik kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilmeden eksik araştırma ile hüküm kurulması, (…) Yasaya aykırı, sanık müdafisinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 10.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.” ifadelerine yer vererek, “faydasız sahtecilik” açısından inceleme yapılmamış olmasını bir bozma nedeni olarak görmüştür.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi; 20.06.2019 tarihli 2017/16966 E. 2019/5456 K. sayılı ilamında “…Toplanan deliller birlikte değerlendirilip, sanığın fiilinin sübut bulup bulmadığının tartışılması, sübutu hâlinde fiilin “faydasız sahtecilik” kapsamında kalıp kalmadığının, sanığın zarar verme bilinç ve iradesiyle hareket edip etmediğinin belirlenmesi, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması, Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 20.06.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.” ifadelerine yer vererek bir başka kararında da faydasız sahteciliğin önemini ortaya koymuştur.
*Türk Ceza Kanunu’ndaki Düzenlemeler Kapsamında Geniş Anlamda Sahtecilik Suçları, Dr. M. Yasin ASLAN , Ankara Barosu Dergisi 2015/2, s. 165
Stj. Av. Alperen BAYRAK